فرض کنید مادرتان سر سفره، وسط حرف زدن، دست می‌برد و سمعکش را درمی‌آورد. «باز سوت زد.» سمعکی که میلیون‌ها تومان برایش پول داده‌اید، حالا خجالت‌آور شده است.
سوت زدن سمعک یکی از رایج‌ترین دلیل‌هایی است که آدم‌ها سمعک را کنار می‌گذارند. و هر روزی که سمعک در کشو بماند، گوش و مغز از شنیدن صدای گفتار دورتر می‌شوند.
تخيّل أن والدتك تنزع سماعتها وسط الحديث: «صفرت مرة أخرى». الصفير من أكثر أسباب ترك السماعة، وكل يوم تبقى فيه في الدرج يبعد الأذن والدماغ عن أصوات الكلام.
Picture your mom pulling out her hearing aid mid-conversation: “It’s whistling again.” Whistling is one of the top reasons people stop wearing their aids — and every day in the drawer takes the ear and brain further from speech.
جواب کوتاهالجواب المختصرThe short answer
علت سوت زدن سمعک تقریباً همیشه یک چیز است: صدای تقویت‌شده از گوش بیرون میزند و دوباره به میکروفن سمعک برمی‌گردد. شایع‌ترین دلیل‌ها: سمعک درست جا نیفتاده، جِرم گوش، قالب یا دام نامناسب، صدای زیاد، لوله یا دام خراب، و نزدیکی دست یا کلاه. چهار مورد اول را اغلب خودتان در خانه درست می‌کنید.
سبب الصفير دائماً تقريباً واحد: الصوت المضخّم يتسرّب من الأذن ويعود إلى ميكروفون السماعة. الأسباب الشائعة: عدم إدخالها جيداً، شمع الأذن، قالب غير مناسب، صوت عالٍ، أنبوب تالف، أو قرب اليد والقبعة.
The cause is almost always the same: amplified sound leaks out of the ear and loops back into the aid’s microphone. Common reasons: poor insertion, earwax, a poorly fitting mould or dome, volume too high, damaged tubing, or a hand or hat nearby.
سوت سمعک از کجا می‌آید؟من أين يأتي الصفير؟Where does the whistle come from?
به این سوت «فیدبک» می‌گویند؛ همان سوتی که وقتی میکروفن را جلوی بلندگو می‌گیرند، در سالن می‌پیچد.
سمعک هم یک میکروفن دارد و یک بلندگوی ریز داخل گوش. وقتی گوش خوب بسته نباشد، صدا از درز بیرون می‌آید، میکروفن آن را میگیرد و دوباره بلندش میکند. این چرخه در کسری از ثانیه تبدیل به سوت میشود.
يسمّى هذا «التغذية الراجعة»، مثل صفير الميكروفون أمام السمّاعة في القاعة. إن لم تكن الأذن مغلقة جيداً، يتسرّب الصوت ويلتقطه الميكروفون ويضخّمه مجدداً.
This is called “feedback” — the same squeal you hear when a microphone gets too close to a speaker. If the ear isn’t sealed well, sound escapes, the mic picks it up and amplifies it again.
نکته‌ی دکتر اتو: اگر سمعکِ روشن در دست‌تان یا روی میز سوت میزند، نگران نشوید؛ کاملاً طبیعی است. سوت فقط وقتی مشکل است که داخل گوش اتفاق بیفتد.نصيحة د. أوتو: إن صفرت السماعة المشغّلة في يدك أو على الطاولة فهذا طبيعي. المشكلة فقط حين تصفر داخل الأذن.Dr. Oto’s tip: if a switched-on aid whistles in your hand or on the table, that’s normal. It’s only a problem when it whistles in the ear.
۶ علت سوت زدن سمعک و راه‌حل هر کدام6 أسباب لصفير السماعة وحل كل منها6 causes of hearing aid whistling — and the fix for each
۱. سمعک تا ته جا نیفتاده1. السماعة غير مُدخلة بالكامل1. The aid isn’t fully inserted
شایع‌ترین علت، ساده‌ترین هم هست. اگر دام یا قالب تا ته داخل مجرا نرود، یک درز کوچک می‌ماند و صدا از همان‌جا بیرون میزند.
این بیشتر برای سالمندان و کسانی که تازه سمعک گرفته‌اند پیش می‌آید. نتیجه: سوت، و صدایی که ضعیف‌تر از واقع شنیده میشود.
- گوش را با دست دیگر کمی به بالا و عقب بکشید تا مجرا صاف شود.
- سمعک را آرام فشار دهید تا کاملاً جا بیفتد.
- جلوی آینه چک کنید که چیزی از مجرا بیرون نزده باشد.
إن لم يدخل القالب أو القبة إلى آخر القناة يبقى فراغ صغير يتسرّب منه الصوت. اسحب الأذن قليلاً إلى الأعلى والخلف وادفع السماعة برفق حتى تستقر.
If the dome or mould doesn’t sit deep in the canal, a small gap lets sound escape. Gently pull your ear up and back, push the aid in until it seats, and check in a mirror.
۲. جِرم گوش راه صدا را بسته2. شمع الأذن يسدّ الطريق2. Earwax is blocking the way
جِرم گوش مثل یک دیوار، صدا را برمی‌گرداند. صدا به جای رسیدن به پرده‌ی گوش، به جِرم می‌خورد، برمی‌گردد و از کنار سمعک بیرون میزند.
سمعک خودش هم جلوی بیرون آمدن طبیعی جِرم را میگیرد؛ برای همین در کاربران سمعک بیشتر جمع میشود. اگر سمعک ناگهان سوت میزند و شنیدن‌تان هم کمتر شده، جِرم را جدی بگیرید.
- هرگز گوش‌پاک‌کن (گوش‌پاک‌کن پنبه‌ای) را داخل مجرا نکنید؛ جِرم را عقب‌تر می‌راند.
- برای دیدن و تخلیه‌ی جِرم به پزشک یا شنوایی‌شناس مراجعه کنید.
- فیلتر جِرم (واکس‌گارد) سمعک را هم چک و در صورت نیاز عوض کنید.
شمع الأذن يعكس الصوت فيتسرّب من جانب السماعة. لا تستخدم أعواد القطن داخل القناة، وراجع الطبيب أو أخصائي السمع لإزالته.
Earwax bounces sound back so it leaks around the aid. Never push cotton buds into the canal — see a doctor or audiologist to have it removed, and check the wax guard.
۳. قالب یا دام اندازه نیست (یا کهنه شده)3. القالب أو القبة غير مناسبة أو قديمة3. The mould or dome doesn’t fit (or is worn out)
قالبی که روز اول اندازه بود، ممکن است امروز گشاد باشد. شکل گوش با سن، کاهش وزن یا جراحی تغییر میکند و قالب‌ها هم با گذشت سال‌ها سفت و کوچک می‌شوند.
دامِ سیلیکونی هم اگر کوچک باشد یا نرمی‌اش را از دست داده باشد، دیگر مجرا را نمی‌بندد.
- دام‌ها را طبق توصیه‌ی مرکز (معمولاً هر چند ماه یک بار) عوض کنید.
- اگر قالب‌تان چند ساله است، درباره‌ی ساخت قالب جدید بپرسید.
- اندازه‌ی دام را خودتان عوض نکنید؛ از شنوایی‌شناس بخواهید.
شكل الأذن يتغير مع العمر أو فقدان الوزن، والقوالب تتصلب مع السنين. غيّر القباب بانتظام واسأل عن قالب جديد إن كان قديماً.
Ears change with age or weight loss, and moulds harden over the years. Replace domes regularly and ask about a new mould if yours is a few years old.
۴. صدای سمعک بیش از حد زیاد است4. صوت السماعة مرتفع جداً4. The volume is set too high
هرچه صدا بلندتر، فرار صدا و سوت بیشتر. بعضی‌ها چون خوب نمی‌شنوند، ولوم را تا ته بالا می‌برند؛ و سوت شروع میشود.
اگر برای شنیدن همیشه مجبورید صدا را زیاد کنید، یعنی سمعک به تنظیمِ دوباره نیاز دارد، نه ولوم بیشتر. شنوایی ممکن است با گذشت زمان تغییر کرده باشد.
- ولوم را یک یا دو پله کم کنید و ببینید سوت قطع میشود یا نه.
- برای تست شنوایی و تنظیم مجدد وقت بگیرید.
- در تنظیم جدید، از شنوایی‌شناس بخواهید «مدیریت فیدبک» سمعک را بررسی کند.
كلما ارتفع الصوت زاد التسرب والصفير. إن كنت تحتاج دائماً رفع الصوت فالسماعة تحتاج إعادة ضبط وفحص سمع جديد.
The louder it is, the more sound escapes. If you always need to turn it up, the aid needs re-fitting and a fresh hearing test — not more volume.
۵. لوله، دام یا بدنه آسیب دیده5. الأنبوب أو القبة أو الهيكل تالف5. Damaged tubing, dome or casing
یک ترک ریز کافی است تا صدا نشت کند. لوله‌ی سمعک‌های پشت‌گوشی با گذشت زمان زرد، سفت و ترک‌دار میشود؛ دام ممکن است پاره شود و بدنه یا سیم بلندگو ترک بردارد.
- لوله را زیر نور ببینید؛ اگر زرد یا سفت شده، تعویضش ارزان و سریع است.
- دام پاره یا لق را عوض کنید.
- اگر بدنه یا سیم بلندگو آسیب دیده، سمعک را برای تعمیر به مرکز ببرید.
شقّ صغير يكفي لتسرّب الصوت. الأنبوب يصفرّ ويتصلب مع الوقت، وتبديله رخيص وسريع.
A tiny crack is enough to leak sound. Tubing yellows and stiffens over time — replacing it is cheap and quick. Take a cracked casing or receiver wire in for repair.
۶. دست، کلاه، روسری یا گوشی نزدیک سمعک است6. اليد أو القبعة أو الهاتف قريب من السماعة6. A hand, hat, scarf or phone is close by
این یکی معمولاً طبیعی است. وقتی دست، کلاه، روسری یا گوشی را نزدیک سمعک می‌برید، صدا به آن می‌خورد و به میکروفن برمی‌گردد.
اگر سوت فقط در همین لحظه‌ها است و بعد قطع میشود، مشکلی نیست. اما اگر با گوشی زیاد صحبت می‌کنید، از شنوایی‌شناس درباره‌ی برنامه‌ی تلفن یا پخش بلوتوث بپرسید.
هذا غالباً طبيعي: اليد أو القبعة تعكس الصوت إلى الميكروفون. إن كان الصفير مؤقتاً فلا مشكلة.
This one is usually normal: a hand or hat reflects sound back to the mic. If it stops once you move away, there’s nothing wrong.
اشتباه رایجی که شنوایی را بدتر می‌کندالخطأ الشائعThe common mistake that makes things worse
کنار گذاشتن سمعک یا کم کردن دائمی صدا، راه‌حل نیست. سوت شاید قطع شود، اما صدای گفتار هم کم میشود و دوباره در جمع حرف‌ها را گم می‌کنید.
ضرر واقعی این است: پولی که خرج سمعک کرده‌اید هدر می‌رود، رفت‌وآمد و مهمانی سخت‌تر میشود، و مغز کم‌کم به نشنیدن عادت میکند. سوت را باید علت‌یابی کرد، نه تحمل.
ترك السماعة أو خفض صوتها دائماً ليس حلاً؛ يقلّ صوت الكلام أيضاً ويضيع المال ويعتاد الدماغ على عدم السماع.
Putting the aid away or turning it down for good isn’t a fix — speech gets quieter too, your money is wasted and the brain gets used to not hearing.
برای اطلاعات بیشتر درباره‌ی نگهداری سمعک، راهنمای مؤسسه‌ی ملی ناشنوایی آمریکا (NIDCD) را هم ببینید.
للمزيد راجع دليل NIDCD.
For more, see the NIDCD guide to hearing aids.
سمعک شما کی سوت میزند؟متى تصفر سماعتك؟When does your aid whistle?
یکی را انتخاب کنید:اختر واحدة:Pick one:
سؤال‌های پرتکرار درباره‌ی سوت زدن سمعکأسئلة شائعةFAQ
آیا سوت زدن سمعک به گوش آسیب میزند؟هل يضر الصفير بالأذن؟Can whistling damage my ear?
سوت کوتاه آسیبی نمیزند، اما نشانهی این است که صدا از گوش بیرون میزند و سمعک درست کار نمیکند؛ باید علتش پیدا شود.الصفير القصير لا يضر، لكنه علامة على أن السماعة لا تعمل جيداً.A brief whistle won’t harm you, but it means the aid isn’t working properly — find the cause.
سمعک قدیمی‌ام تازه سوت میزند؛ چرا؟سماعتي القديمة بدأت تصفر؛ لماذا؟My old aid has only just started whistling — why?
معمولاً قالب یا دام کهنه شده، شکل گوش تغییر کرده یا جِرم گوش جمع شده است. یک بازدید کوتاه در مرکز شنوایی معمولاً مشکل را حل میکند.غالباً القالب قديم أو تغيّر شكل الأذن أو تجمّع الشمع.Usually a worn mould or dome, a changed ear shape or earwax. A short visit usually sorts it.
کم کردن صدا سوت را درست میکند؟هل خفض الصوت يحل المشكلة؟Will turning it down fix it?
شاید سوت قطع شود، اما صدای گفتار هم کم میشود و دوباره بد میشنوید. بهتر است علت اصلی برطرف شود.قد يتوقف الصفير لكن يقل صوت الكلام أيضاً.It may stop the whistle, but speech gets quieter too. Fix the real cause.
سمعک شارژی کمتر سوت میزند؟هل السماعة القابلة للشحن تصفر أقل؟Do rechargeable aids whistle less?
نه؛ سوت به نوع باتری ربطی ندارد، به جا افتادن، قالب و تنظیم مربوط است. مقایسه‌ی کامل را در سمعک شارژی بهتر است یا باتری‌دار؟ بخوانید.لا؛ الصفير لا علاقة له بنوع البطارية. اقرأ المقارنة.No — whistling has nothing to do with the battery type. See rechargeable vs battery.
جمع‌بندیالخلاصةSummary
سوت زدن سمعک یعنی صدا راه فرار پیدا کرده است. اول سمعک را درست جا بیندازید، دام و لوله را چک کنید و ولوم را کمی پایین بیاورید. اگر سوت ماند یا کمتر میشنوید، وقت معاینه‌ی گوش و تنظیم دوباره است.
نمی‌دانید از کجا شروع کنید؟ مسیر صفر تا صد هییرتک و مشکلات رایج سمعک را ببینید، یا همه‌ی راهنماها را مرور کنید.
الصفير يعني أن الصوت وجد طريقاً للتسرب. ابدأ بالإدخال الصحيح والقبة والأنبوب، وإن استمر فاحجز فحصاً وإعادة ضبط.
Whistling means sound has found a way out. Start with insertion, dome and tubing; if it continues or you hear less, it’s time for an ear check and re-fitting.
سمعک‌تان هنوز سوت میزند؟ما زالت سماعتك تصفر؟Still whistling?
یک تماس رایگان با کارشناس ما؛ علت را با هم پیدا می‌کنیم و اگر لازم بود، شما را به شنوایی‌شناس مطمئن در شهر خودتان معرفی می‌کنیم.اتصال مجاني بأخصائينا؛ نجد السبب معاً ونوجّهك إلى أخصائي موثوق في مدينتك.One free call with our specialist — we find the cause together and, if needed, refer you to a trusted audiologist in your city.
☎ درخواست مشاوره‌ی رایگاناطلب استشارة مجانيةGet free advice